استانداردسازی و طبقه بندی مصالح و فرآورده های ساختمانی از نظر خطر حریق

مهندس سعید بختیاری (مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن – بخش آتش و ساختمان)

مهندس مسعود قاسم زاده (مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن– بخش معماری و سیستم های ساختمانی)

چکیده: یکی از الزامات مهم که در فرآیند طراحی و اجرای ساختمان ها باید مورد توجه قرار گیرد، ایمنی در برابر حریق می باشد. به این منظور باید مشخصات مصالح و فرآورده های ساختمانی مورد نظر در برابرحریق را تهیه نمــوده و مـورد ارزیـابی قـرار داد.

رفتار مصالح و سیستم های ساختمانی در برابر حریق دارای ابعاد مختلفی است که توسط آزمایش های آتش مورد ارزیابی قرار می گــیرد. نـوع آزمایش های لازم در هر مورد بستگی به نوع و کاربرد مصالح دارد. در عین حال نتایج آزمایش ها را باید بتوان با یک سیستم طبقه بندی مقایسه نموده، بر این اساس میزان خطرپذیری مصالح را از نظر حریق (از طبقه بی خطر تا پرخطر) تعیین نمود. لذا بــرای بـرآورده کـردن الزامـات ایمنی در برابر حریق در ساختمان، ارائه یک روش طبقه بندی از رفتار و مشخصات مصالح و سیستم های ساختمانی در برابر حریق ضـرورت دارد. در این مقاله پس از مرور ادبیات علمی و شرح آخرین دستاوردهای بین المللی در این زمینه، یک روش برای تعیین انتظارات عملکردی از فرآورده های ساختمانی از نظر ایمنی حریق پیشنهاد شده است. این کار بر اساس یک گروه بندی کاربردی از اجــزای سـاختمانی صـورت گرفته و در هر گروه آزمایش هایی که برای کنترل انتظارات ایمنی حریــق بـاید انجـام شـوند، ارائـه شـده اسـت. در پایـان بـرای طبقـه بندی خطرپذیری مصالح از نظر حریق پیشنهاداتی ارائه شده است که می تواند در تدوین استانداردهای ملی ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلید واژهها: ساختمان، مسکن، ایمنی، حریق، مقررات ساختمان، استانداردهای آتش، آزمایشهای آتش.

مقدمه: ضرورت های طبقه بندی محصولات ساختمانی از نظر ایمنی حریق

حفاظت ساختمان ها در برابرحریق دارای دو هدف اصلی ایمنی جانی و ایمنی مالی است. هرچه ســاختمان از نظـر نقـش اجتمـاعی-سیاسی یا اقتصادی مهمتر باشد، باید از سطح ایمنی بیشتری برخوردار باشد. لذا در مقررات ایمنی ساختمانها در برابـر حریـق همیشـه یـک گروه بندی از نظر کاربری ساختمان نیز وجود دارد و سطح الزامات مربوطه در هر گروه از ساختمانها بسته به اهمیت آنها متفاوت است. امــا پس از اینکه سطح انتظارات ایمنی در برابر حریق برای یک ساختمان مشخص شد، باید از مصالحی استفاده شود که برآورنده ایمنــی مـورد نظر باشد. این ایمنی ابعاد مختلفی نظیر قابلیت اشتعال، شدت سوختن و آزاد شدن حــرارت، سـرعت پیشـروی سـطحی شـعله، آزاد شـدن گازهای سمی و بالاخره مقاومت در برابر آتش را در برمیگیرد. لذا برای برآورده کردن الزامات مربــوط، ارائـه یـک طبقـه بندی از رفتـار و مشخصات مواد و مصالح در برابر حریق ضرورت می باشد.

وجود این اطلاعات و طبقه بندی ها برای تولیدکنندگان و صنعتگران نیز برای تطبیق محصولات خود با نیازهای طراحان و مقررات ساختمان ضرورت خواهد داشت. نکته مهم دیگر این است که در گسترش تجارت با کشورهای پیشرفته توجه به رعایت استانداردهای این کشورها در خصوص ایمنی این کالا در برابر آتش ضروری می باشد. به عنوان مثال برآورد شده است که در قوانین جدید اتحادیه اروپا برای حداقل 80 % محصولات ساختمانی الزامات ایمنی حریق خواسته شده است.

مروری بر طبقه بندی های مختلف فرآورده های ساختمانی از نظر خطر حریق:

پس از وقوع حریق در یک فضای بسته، آتش سوزی از سه مرحله رشد، حریق گســترش یافتـه، و فروکشـی عبـور می نمـاید. نقـش مصالح و اجزای ساختمانی در کلیه مراحل فوق بسیار مهم است. اصولا عملکرد مصالح ساختمانی در برابر حریق در دو حوزە اصلـی مـورد ارزیابی قرار میگیرد: اول عملکرد واکنشی در برابر حریق: عبارت از میزان مشارکت یک ماده در گسترش حریق می باشد. دومعملکـرد مقاومتی در برابر حریق: عبارت از توانایی یک جزء یا سیستم ساختمانی برای جلوگیری از گسترش شــعله و یا دود از منطقه حریق به مناطق مجاور بوده و در صورت لزوم حفظ پایداری مکانیکی را نیز در بر می گیرد. آزمایش ها و استانداردهای متعددی در کشورهای مختلف به این موضوع پرداخته و بعضا طبقه بندی هایی را نیز ارائه نموده اند که در زیر به طور خلاصه بیان میشود. مــرور کـامل تری به این موضوع پرداخته و روشها در مرجع شمارۀ 2 ارائه شده است.

در اولین مرحله ممکن است به نظرآید که نقطه اشتعال مواد، مقیاس مفیدی در تشخیص خطرپذیری آنها در برابـر حریـق باشـد. امـا عوامل دیگری نظیر ضریب هدایت حرارتی و گرمای ویژه میتوانند اهمیت نقطه اشتعال را در ارزیابی نقش یک ماده در حریق تحـت تـأثیر قرار دهد. به عنوان مثال اشتعال چوب به طور متوسط در دمای 250°C و برای اسفنج پلی استایرن در دمای  350 °Cرخ میدهـد. امـا بـه علت تأثیر عواملی که عنوان شد، رسیدن به دمای شعله وری برای پلی استایرن بسیار سریعتر از چوب رخ داده، از همیــن رو در واقـع مـادۀ بسیار خطرناکتری محسوب میگردد. لذا از مشخصه نقطه اشتعال نمی توان به تنهایی برای طبقه بندی مواد استفاده نمود. یک روش مهم که برای طبقه بندی در استانداردهای مختلف استفاده شده است، بر اساس آزمایشی استاندارد به نام قابلیت سوختن می باشد که در آن رفتار ماده در دمای 750°C  بررسی میشود. در بسیاری از مقررات ساختمانی از این آزمایش ساده به عنوان ملاکی برای تعیین قابلیت سوختن مصالح استفاده شده است. شدت تولید حرارت بر اثر سوختن مواد، مهمترین متغیری است که می توان با آن میزان مشارکت یک ماده در گسترش آتش سـوزی در یک ساختمان را تعیین نمود. مهم بودن نقش شدت تولید حرارت بر اثر سوختن را در ارزیابی خطر حریق میتوان بـا دو دلیـل اصلـی بیان نمود: نخست اینکه تولید حرارت به طور مستقیم با افت جرم ماده که خود تعیین کنندە میزان گازهای سمی آزاد شده اســت، بسـتگی دارد. دوم اینکه هرچه میزان تولید حرارت براثر سوختن یک ماده در یک اتاق بیشتر باشد، دمای اجزای اتــاق و گازهـای موجـود افزایـش یافتـه متعاقبا به افزایش تابش حرارت به سطح مواد سوختنی و افزایش شدت واکنشهای احتراق منجر می گردد. لذا برای ارزیابی خطــر حریـق در یک ساختمان به اطلاعات دقیق دربارۀ مقدار تولید حرارت ناشی از سوختن مواد نیاز می باشد. برای این اندازه گیری روشهای متعددی در دو دستۀ اصلی مقیاس کوچک و بزرگ وجود دارد. از آزمایش های مهم مقیاس کوچک، روش گرماسنج مخروطی را می توان نام برد کــه مبتنـی بر روش اکسیژن مصرفی طراحی شده است. در این روش مقدار گرمای ناشی از سوختن ماده به وسیله اندازه گیری مقدار اکســیژن مصـرف شــده در حین فرآیند احتراق تعیین می گردد. پیشنویس استاندارد ملی روش فوق در مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن تهیه شده و مراحل تصویب را در مؤسسه استاندارد می گذراند. طبقه بندی های متعددی بر اساس مقدار گرمای ناشی از سوختن تهیه شده که مروری بر آن ها در مرجع شماره 2 ارائه شده است.

سرعت و میزان پیشروی شعله بر روی سطح فرآورده های ساختمانی از مشخصات مهم در ارزیابی خطرپذیری مصالح ساختمانی از نظر ایمنی حریق می باشد که در مقررات ساختمانی کشورهای مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. بخصوص مصالح قابل سوختن که در پوشش دیوار، سقف و کف استفاده شوند، از این نظر مورد توجه و دارای حساسیت می باشند. برای تعیین این مشخصه نیز روشهای متعددی وجود دارد که در مرجع شماره 2 توضیح داده شده اند.

طبقه بندی دیگر که بر اساس گسترش آتش به فضاها یا ساختمان های مجاور می باشد بر اساس مقاومت زمانی اجزای ساختمانی در برابر آتش صورت می گیرد. مفهوم مقاومت در برابر آتش و استانداردهای مربوط به آن در مراجع 4 و 5 ارائه گردیده و قطعا یکی از مهم ترین طبقه بندی های ایمنی آتش می باشد. در طبقه بندی های قدیمی سه پارامتر پایداری، یکپارچگی و نارسانایی برای ارزیابی مقاومت یک عنصر ساختمانی استفاده می گردید. در طبقه بندی جدید اتحادیه اروپا، علاوه بر پارامترهای فوق، مشخصاتی نظیر نشست دود و خود بسته شویی بازشوها نیز در نظر گرفته شده است. در جدول(1) برخی از طبقه بندی های مورد استفاده از نظر واکنش مواد در برابر آتش در کشورهای مختلف و نیز اتحادیه اروپا ارائه شده است.

جدول (1): طبقه بندی های مصالح از نظر خطر حریق در کشورهای مختلف

کشور یا منطقه طبقه بندی
آلمان غیر قابل سوختن:  گروه های A1  و A2   /   قابل سوختن:  گروه های B1 : به سختی قابل افروزش  /   گروه های B2 : با قابلیت افروزش متوسط   /    گروه های B3 : به سادگی قابل افروزش
آمریکا گروه  A :   پیشرفت شعله بین 250  /   گروه  B :   پیشرفت شعله بین 7525   /   گروه  C :  پیشرفت شعله بین 20075
اتحادیه اروپا گروه  A1 وA2 : عدم تأثیر در آتش سوزی  /  گروه  B :  تأثیر بسیار محدود در آتش سوزی  /  گروه  C : تأثیر محدود در آتش سوزی  /  گروه  D :  تأثیر قابل قبول در آتش سوزی  /  گروه  E :  واکنش قابل قبول در برابر آتش سوزی  /  گروه  F : غیرقابل قبول (در دست بررسی)
انگلستان غیر قابل سوختن:  گروه های 0 (براساس مقررات ساختمانی)   /    قابل سوختن:  گروه های1 تا 4  (براساس BS476)
فرانسه گروه  M0 : غیرقابل سوختن  /  گروه  M1 : غیرقابل اشتعالگروه  M2 :  به سختی قابل اشتعال  /  گروه  M3 : با قابلیت اشتعال متوسط  /  گروه  M4 :  به سادگی قابل اشتعال  /  گروه  M5 : با قابلیت اشتعال بسیار بالا

طبقه بندی مورد استفاده در مقررات بریتانیا عمدتاً مبتنی بر آزمایش پیشروی سطحی شعله بر روی فرآورده های ساختمانی می باشد که درمورد آن بحث شد. در عین حال گروه 0 مذکور در این طبقه بندی در استاندارد آزمایش پیشروی سطحی شعله وجود ندارد، و خود مقررات ساختمانی بریتانیا این گروه را بر اساس ترکیبی از نتایج دو آزمایش پیشروی سطحی شعله و آزمایش دیگری به نام گسترش حریق تعریف نموده است. طبقه بندی مورد استفاده در مقررات ایالات متحده امریکا کاملاً مبتنی بر آزمایش تونل می باشد که در آن سرعت پیشروی شعله بر روی مصالح در یک تونل اندازه گیری میشود. آزمایش تعیین قابلیت سوختن مصالح نیز استاندارد دیگری است که تقریباً در اکثرمقررات ساختمانی اروپایی، امریکا و کانادا برای طبقهبندی مصالح به آن استناد شده است.

2- ارائه روش پیشنهادی برای تعیین انتظارات عملکردی و طبقهبندی فرآوردههای ساختمانی از نظر خطر حریق

هرگونه طبقه بندی از نظر خطر حریق باید متناسب با وظیفه عملکردی مصالح، فرآورده ها و اجزای ساختمانی باشد. به عنوان مثال اگر از چوب به عنوان عنصر سازه ای استفاده شود، انتظارات ایمنی حریق از آن متفاوت با حالتی خواهد بود که به عنوان یک عنصر پوشش داخل ساختمان استفاده شود و بالطبع طبقه بندی مربوطه نیز میتواند متفاوت باشد.

انتظارات عملکردی باید به نحوی تنظیم شوند که ایمنی و عمر مفید اقتصادی ساختمان تضمین گردد. هر عنصر ساختمانی بسته به محل قرارگیری خود در ساختمان، تأمین قسمتی از این انتظارات را بر عهده دارد و سطح این انتظارات باتوجه به کاربری ساختمان، توسط

مقررات و دستورالعملهای ساختمانی تعیین میشود. انتظارات اساسی از فرآوردههای ساختمانی را میتوان در شش بخش زیر تقسیم بندی نمود: 1- پایداری مکانیکی، 2 ایمنی حریق، 3 بهداشت و حفظ محیط زیست، 4 ایمنی بهرهبرداری، 5 حفاظت در برابر نوفه های صوتی، و 6 حفظ انرژی حرارتی

1-2  ارائه یک روش گروهبندی برای فرآورده های ساختمانی

قبل از طبقه بندی مصالح از نظر خطر حریق باید جایگاه مصالح از لحاظ وظیفه و عملکرد آنها مشخص باشد. اصولاً گروه بندیهای مختلفی برای مصالح در متون مختلف میتوان یافت. از جمله گروه بندی بر اساس شکل و حجم عناصر ساختمانی (خطی، صفحه ای، حجمی و…)، جهت قرارگیری (افقی، مایل و قائم)، مشخصات فنی (مکانیکی، حرارتی، نوع اتصالات و …)، انتظارات دوران بهره برداری (عمر مفید) و غیره را میتوان نام برد [2و8]. در تحقیق حاضر پس از بررسی های انجام شده، برای تدوین روش طبقه بندی جامع مصالح و فرآورده های ساختمانی از نظر خطرحریق، گروه بندی فرآورده ها با توجه به جایگاه آنها در ساختار ساختمان صورت گرفت. سه ستون اول جدول 3 گروه بندی فوق را نشان میدهد.

2-2  انتظارات عملکردی ایمنی حریق

از هر جزء ساختمانی باتوجه به موقعیت و کاربرد آن انتظار میرود تا با عملکرد مناسب خود از پیشروی و گسترش حریق جلوگیری نماید. این انتظارات در جدول ( 2) بر اساس گروه بندی ساختاری ارائه شده است و همان گونه که دیده میشود به کاربرد جزء مورد نظر بستگی دارد. یادآور می گردد که انتظارات عملکردی به صورت کیفی بیان می گردند. آزمایشهای کنترل این انتظارات در قسمت بعدی ارائه شده و تعیین سطح الزامات به صورت کمی بر عهدۀ دستورالعمل های ساختمانی می باشد.

3-2  آزمایشهای کنترل عملکرد فرآوردههای ساختمانی از نظر حریق

عملکرد فرآوردههای ساختمانی در برابر حریق می تواند در دو حوزۀ اصلی واکنش در برابر حریق و مقاومت در برابر حریق مورد ارزیابی قرار گیرد. مشخصات مهم برای سنجش عملکرد واکنشی مواد در برابر حریق عبارت از موارد زیر میباشد که بسته به نوع وکاربری محصول، یک یا چند پارامتر باید ارزیابی گردد:

1 افروزش پذیری، 2 قابلیت سوختن، 3 ذوب شدن و ریزش مواد مذاب، 4 شدت تولید حرارت بر اثر سوختن، 5 پیشرفت سطحی شعله و 6 دانسیته دود و تولید گازهای سمی.

پارامترهای کنترل مقاومت حریق شامل سه مشخصه پایداری، یکپارچگی و نارسانایی میگردد که برحسب وظیفه عنصر مورد نظر ممکن است یک، دو یا هر سه پارامتر فوق مورد نیاز باشد. برای بازشوها دو پارامتر نشت دود وخود بسته شویی نیز در موارد لازم مورد بررسی قرار میگیرند.

جدول2: انتظارات عملکردی ایمنی حریق با توجه به نوع و وظیفه اجزای ساختمانی

نوع جزء ساختمانی انتظارات عملکردی ایمنی حریق
ساختاری سازه ای 1- پایداری خود را در برابر حریق متناسب با کاربری و ابعاد ساختمان حفظ نماید، 2- از گسترش حریق به فضاها و واحدهای مجاور جلوگیری نماید.
غیر سازه ای از گسترش حریق به فضاها و واحدهای دیگر جلوگیری نماید.
غیر ساختاری پوشش ساختمان پوشش داخلی مشارکت آن در گسترش محصولات حریق در داخل فضا قابل قبول باشد.
پوشش خارجی باعث گسترش حریق به فضاها، واحدها یا ساختمانهای مجاور نشود.
تجهیزات مبلمان ثابت میزان مشارکت آن در گسترش محصولات حریق قابل قبول باشد.
مبلمان غیر ثابت میزان مشارکت آن در گسترش محصولات حریق قابل قبول باشد.
تأسیسات مکانیکی و حرارتی 1- از ایمنی لازم برخوردار باشد و بر اثر آسیب حرارتی مخاطره آفرین نباشد، 2- باعث گسترش آتش از طریق کانالها و مسیرهای ارتباطی نشود.
تأسیسات برقی -1 ایمن بوده، بر اثر آسیب حرارتی مخاطره آفرین نباشد، 2- باعث گسترش آتش و محصولات آن از طریق کابلها و مسیرهای ارتباطی نشود.

روشهای لازم برای ارزیابی هر یک از موارد فوق در استانداردهای معتبر خارجی موجود بوده و استانداردهای ملی به این منظور باید تدوین گردد. شایان ذکر است که پیشنویس استاندارد ملی اندازهگیری شدت تولید حرارت با روش گرماسنج مخروطی در مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن تهیه شده است . [9]

آزمایشهای لازم برای ارزیابی عملکرد حریق فرآوردههای ساختمانی در جدول شمارۀ ( 3) ارائه گردیده است. محدوده مشخصات مورد نیاز، یا به عبارت دیگر همان سطح الزامات فنی مربوطه، برای هر نوع تصرف و باتوجه به ابعاد ساختمان باید توسط مقررات ملی ساختمانی یا دستورالعملهای اجرایی محافظت ساختمانها در برابر حریق، تعیین گردد. شایان ذکر است که با گسترش اطلاعات در دسترس و حسب نیاز میتوان جدول ( 3) را تا حد مشخص کردن کلیه محصولات تمام شدۀ ساختمانی گسترش داد. چنین جدولی انشاء… در آینده با افزایش امکانات آزمایشگاهی و خصوصاً برای صدور گواهینامهها و نظریههای فنی توسط مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن تهیه خواهد شد.

4-2 روش طبقه بندی

باتوجه به روند یکسان سازی مقررات تجاری و تبادل کالا در اتحادیه اروپا، کمیسیون اروپایی به طور فعال موضوع تدوین مقررات و استانداردهای مورد قبول یکسان در سطح این اتحادیه را پیگیری مینماید، که از جمله طبقهبندی جامع مشخصات مصالح و اجزای ساختمانی در برابر آتش تا حدود زیادی به تصویب رسیده است. با پژوهشهای صورت گرفته این روش مناسبترین روش برای طبقه بندی جامع مصالح از نظر خطر حریق تشخیص داده شده و به عنوان مرجع اصلی استاندارد ملی ایران توصیه میگردد. از دلایل عمدۀ این پیشنهاد، موارد زیر را میتوان بیان نمود:

1 تدوین روشهای آزمایش اروپایی در کمیتههای تخصصی مرکب از متخصصین و پژوهشگران برجسته کلیه کشورهای عضو صورت گرفته و دارای پشتوانه تجربه کلیه آنها میباشد. کشورهایی نظیر انگلستان، فرانسه، آلمان و کشورهای حوزۀ اسکاندیناوی جزو کشورهای پیشرو و صاحب تکنولوژی در زمینه ایمنی حریق می باشند.

2 طبقه بندی ارائه شده توسط اتحادیه اروپا اولین و تنها طبقه بندی است که در حوزۀ عملکرد واکنش در برابر حریق، جمیع مشخصات را در نظر گرفته و تنها متکی بر یک یا دو آزمایش نیست. در حالی که روشهای ملی قبلی کشورهای اروپایی و یا روشهای ملی سایر کشورها مثل امریکا و کانادا اکثراً متکی بر مشخصات منفرد مانند قابلیت سوختن یا پیشروی سطحی شعله میباشد.

3 در حوزۀ اقتصادی نیز با توجه به مقررات اتحادیه، ایمنی حریق برای کالای مختلف بخصوص برای کالای ساختمانی مورد توجه کامل قرار گرفته و مطابق استانداردهای واحد اروپایی برای آنها طبقه بندی مربوطه مطالبه میگردد. برآورد شده است که این موضوع حداقل 80% فرآورده های ساختمانی را شامل میگردد. [ 1]  لذا این استانداردها از این پس برای کلیه کشورهای طرف تجاری اتحادیه اروپا از اهمیت برخوردار خواهند بود.

3- نتیجه گیری و پیشنهادات

13 یکی از نیازهای مهم در طراحی و اجرای ساختمانها، ایمنی آنها در برابر حریق می باشد. به این منظور باید مقررات و دستورالعمل های

مناسب و قابل اجرا تهیه و ابلاغ گردند. انتظارات عملکردی حریق که در این مقاله ارائه گردید میتواند در مقررات مورد استفاده قرار گیرد.

 

جدول 3: آزمایشهای کنترل عملکرد سیستمها و فرآوردههای ساختمانی از نظر ایمنی حریق

 

نوع انتظارات

عملکردی

سیستم یا

فرآورده ساختمانی

مشخصات مهم جهت کنترل عملکرد ایمنی حریق*
افروزش

پذیری

قابلیت

سوختن

ذوب شدن و ریزش

مواد مذاب

پیشرفت

سطحی شعله

شدت

تولید

حرارت

دانسیته دود و

تولید گازهای

سمی

مقاومت در

برابر آتش

ساختاری سازه ای سازه خطی             *
سازه صفحه ای             *
سازه حجمی             *
سیستم های بنایی             *
غیرسازهای جداره ها درون واحدهای

ساختمانی

            بسته به

اهداف

داخلی طرح

بین واحدهای ساختمانی *
خارجی             *
جدارۀ قفسه آسانسورها، پله ها،

مسیرهای کانالها و مشابه آن

            *
سقف کاذب یکپارچه * * * * * * *
بازشوها داخلی * *       * *
خارجی * *       * *
غیر

ساختاری

پوشش ساختمان پوشش داخلی دیوارپوشها * * * * * *  
سقف پوشها * * * * * *  
کفپوشها * *   * * *  
پوشش خارجی نما * * * * * *  
بام پوشها * * * * * *  
تجهیزات مبلمان ثابت کمدها و قفسه بندیها بسته به کاربری و اهداف طراحی
سایر تزئینات ثابت بسته به کاربری و اهداف طراحی
مبلمان

غیرثابت

مبلمان، انواع پرده، آفتابگیر منسوجات مصرفی در ساختمان و … *       * *  
تأسیسات

مکانیکی

دریچه های هوارسانی             *
لوله ها و اتصالات *     *   *  
مصالح کانال کشی *   * * * *  
تأسیسات

برقی

سیم ها و کابلهای الکتریکی *   * *   *  
 

چنانچه یک سیستم ساختمانی وظیفه اجزای مختلف ساختاری و غیرساختاری را توأماً بر عهده داشته باشد، باید مجموع آزمایشهای لازم برای اجزاء

روی محصولات تمام شده انجام گیرد. مثلاً چنانچه یک سیستم سازهای صفحهای شامل کلیه پوششها و کفسازی باشد، کل آزمایشهای لازم سازهای و پوشش مربوطه بر روی آن باید صورت گیرد. یا مثلاً اگر یک جداره به عنوان محصول نهایی با پوششهای معینی مورد نظر باشد، باید علاوه بر آزمایش مقاومت در برابر آتش، آزمایشهای مربوط به پوششها نیز روی آن صورت گیرد.

23 برای کنترل انتظارات عملکردی حریق نیاز به تجهیز آزمایشگاه آتش می باشد، به نحوی که بتوان مشخصات حریق مصالح و اجزای ساختمانی را ارزیابی و طبقه بندی نمود. در این خصوص تاکنون سه دستگاه توسط مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن تهیه شده و توسعه تکمیلی آن ادامه خواهد یافت.

33 برای روشهای آزمایش و طبقه بندی مصالح از نظر خطر حریق، استانداردهای ملی باید به تدریج و متناسب با شرایط کشور تهیه شوند. در این خصوص توصیه های لازم در این مقاله و به طور مفصل تر در مرجع شماره 2 ارائه گردیده است. همچنین استاندارد روش اندازه گیری حرارت ناشی از سوختن مصالح با استفاده از دستگاه گرماسنج مخروطی در چارچوب این پروژه تهیه گردید. (9)

تشکر و قدردانی

این مقاله حاصل قسمتی از پروژه تحقیقاتی “استانداردسازی و طبقهبندی مصالح ساختمانی از نظر خطر حریق” میباشد که از طریق طرح ملی تحقیقات، شمارۀ 4718 و با حمایت شورای پژوهشهای علمی کشور انجام یافته است.

مراجع:

1- Warrington Fire Research Co., The New European System of Fire Classification, Warrington, UK,2000

٢- بختیاری، سعید، قاسمزاده،مسعود، جعفرپور، فاطمه، حسنی، ابوالفضل. گزارش نهایی پروژه استانداردسازی و طبقهبندی مصالح ساختمانی از نظر خطر حریق، جلد اول: انتظارات عملکردی و روش طبقهبندی برای مصالح و فرآوردههای ساختمانی از نظر خطر حریق، طرح ملی تحقیقات شماره 4718 ، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن،1380

3- ISO 1182. “Non-Combustibility Test”. International Standard Organization, 1990.

٤- بختیاری، سعید؛ منطقیان، مهرداد؛ زرینقلم، عبدالصمد. ” آشنایی با نقش و اهمیت آزمایشگاه آتش در ایمنی ساختمانها”. انتشارات مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، نشریه شماره 210، 1373.

٥- استولارد، پاول؛ آبرامز، جان. ” اصول ایمنی حریق در ساختمانها”. ترجمه عبدالصمد زرینقلم و سعید بختیاری، انتشارات مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، نشریه شمارۀ 254 ، چاپ دوم 1380

6- Council of the European Communities ,Approximation of laws, regulations and administrative provisions of the member states relating to construction produts, , Dec. 1988

7- European Commission Decision, Classification of the Reaction to Fire Performance of Construction Products, Feb. 2000.

8- ISO 15686-1. “Building and constructed assets-serivice life planning – Part1: general principles”. International Standard organization, 2000.

9 مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن. ” استانداردهای آزمایشهای آتش برای مصالح و فرآوردههای ساختمانی: آزمایشهای واکنش در برابر آتش

– قسمت اول – روش اندازه گیری شدت رهایش گرما ناشی از سوختن مصالح و فرآوردههای ساختمانی بوسیله دستگاه گرماسنج مخروطی.

زمستان 1380